Yapay Zekâ (YZ) ve Büyük Veri (Big Data) teknolojileri, günümüz dünyasında ekonomiden sağlığa, eğitimden savunmaya kadar pek çok alanda köklü dönüşümler yaratma potansiyeli taşımaktadır. Türkiye de bu kritik alandaki potansiyelin farkında olarak hem yasal düzenlemeler hem de stratejik yatırımlar aracılığıyla bu alandaki konumunu güçlendirmeye çalışmaktadır. Bu iki teknoloji, Türkiye’nin dijital dönüşüm yolculuğunun temel taşlarını oluşturmaktadır.

Yapay Zekâda Düzenlemeler ve Etik Yaklaşım:

1. Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi (UYAZS): Türkiye, 2021 yılında yayımladığı Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi ile YZ alanındaki hedeflerini, önceliklerini ve yol haritasını ortaya koymuştur. Bu strateji, yetenek geliştirme, Ar-Ge ve inovasyon, altyapı geliştirme, etik ve yasal düzenlemeler, sosyo-ekonomik uyum ve uluslararası işbirliği gibi altı ana eksen etrafında şekillenmiştir. Stratejinin temel amacı, Türkiye’yi YZ alanında lider ülkeler arasına taşımak ve bu teknolojilerin faydalarını toplumun tüm kesimlerine yaymaktır.
2. Etik ve Güvenlik Odaklı Yaklaşım: YZ teknolojilerinin hızlı gelişimi, beraberinde etik ve güvenlik endişelerini de getirmektedir. Türkiye, bu teknolojilerin insan odaklı, şeffaf, hesap verebilir ve güvenli bir şekilde geliştirilmesi ve kullanılması için yasal düzenlemeler üzerinde çalışmaktadır. Özellikle kişisel verilerin korunması (KVKK), ayrımcılıkla mücadele ve YZ sistemlerinin karar alma süreçlerindeki şeffaflık gibi konular, düzenleyici otoritelerin öncelikli gündemindedir. Bu, YZ’nin toplumsal kabulünü artırmak ve potansiyel risklerini minimize etmek için kritik bir adımdır.
3. Hukuki Çerçeve Çalışmaları: YZ’nin fikri mülkiyet hakları, sorumluluk rejimleri (bir YZ sisteminin neden olduğu zararlardan kimin sorumlu olacağı) ve YZ tabanlı sistemlerin denetimi gibi hukuki konular, düzenleyici kurumlar tarafından detaylı bir şekilde incelenmektedir. Bu çalışmalar, YZ’nin yasal boşluklar yaratmasının önüne geçmeyi hedeflemektedir.

Büyük Veri Alanındaki Yatırımlar ve Uygulamalar:

1. Kamuda Büyük Veri Kullanımı: Kamu kurumları, vatandaş odaklı hizmetleri iyileştirmek, kamu kaynaklarını daha etkin kullanmak ve politika oluşturma süreçlerini güçlendirmek amacıyla büyük veri analitiği projelerine yatırım yapmaktadır. E-Devlet, sağlık kayıtları, trafik verileri ve demografik bilgiler gibi geniş veri setleri, YZ algoritmalarıyla analiz edilerek daha akıllı çözümler üretilmesine olanak tanımaktadır.
2. Özel Sektörde Veriye Dayalı Karar Alma: Türkiye’deki özel sektör, özellikle bankacılık, telekomünikasyon, e-ticaret, perakende ve üretim gibi alanlarda büyük veriyi kullanarak müşteri davranışlarını anlamak, kişiselleştirilmiş hizmetler sunmak, operasyonel verimliliği artırmak ve yeni iş modelleri geliştirmek için yoğun yatırım yapmaktadır. Büyük veri platformları, bulut bilişim çözümleri ve veri bilimci ekipleri, bu dönüşümün itici gücüdür.
3. Veri Merkezleri ve Altyapı Yatırımları: Büyük verinin işlenmesi ve saklanması için güçlü bir altyapıya ihtiyaç vardır. Türkiye, uluslararası standartlarda veri merkezlerinin kurulması ve veri transfer hızlarını artıracak fiber optik ağ yatırımları yaparak bu alandaki kapasitesini güçlendirmektedir. Bu yatırımlar, aynı zamanda siber güvenlik risklerine karşı da kritik bir savunma hattı oluşturmaktadır.
4. Veri Bilimi ve Analitik Yetkinliklerin Geliştirilmesi: YZ ve büyük veri alanındaki büyüme, nitelikli insan kaynağına olan ihtiyacı artırmıştır. Üniversiteler, veri bilimi, yapay zekâ mühendisliği ve makine öğrenimi gibi alanlarda yeni bölümler açmakta ve eğitim programları sunmaktadır. Kamu ve özel sektör, veri bilimci, veri mühendisi ve YZ uzmanı yetiştirmek için çeşitli eğitim ve sertifika programlarına yatırım yapmaktadır.

Türkiye’nin YZ ve büyük veri alanındaki bu bütüncül yaklaşımı, ülkenin dijital ekonomide rekabet gücünü artırma, toplumsal refahı yükseltme ve teknolojik bağımsızlığını pekiştirme yolundaki kararlılığını göstermektedir. Bu teknolojilerin doğru yasal çerçevelerle desteklenmesi ve etik kurallara uygun olarak geliştirilmesi, Türkiye’nin sürdürülebilir bir dijital geleceğe ilerlemesi için anahtar niteliğindedir.